Աղնջաձոր

Աղնջաձորը գյուղ է Հայաստանի Վայոց ձոր մարզում։

Գյուղի պատմությունը սկիզբ է առնում Միջնադարից։ Աղնջաձորը հիշատակվում է դեռևս XIII–XIV դարերում և այդ ժամանակաշրջանում գտնվում էր Օրբելյան իշխանական տոհմի տիրույթներում։ Այս տարածքով անցնում էր կարևոր առևտրական ուղի, որը կապում էր Թավրիզն ու Պարտավը, ուստի ճանապարհների զարգացումն ու քարավանների անվտանգության ապահովումը մեծ նշանակություն ունեին ողջ տարածաշրջանի համար։

Այս ժամանակաշրջանի գլխավոր հուշարձաններից է Օրբելյանների քարավանատունը, կառուցված 1332 թվականին՝ Վարդենյաց լեռնանցքից ոչ հեռու։ Այն ծառայում էր որպես հանգստի և ապաստանի վայր ճանապարհորդների ու առևտրական քարավանների համար։ Պահպանված շինարարական արձանագրությունը հաստատում է դրա կառուցման ամսաթիվը և կապը Օրբելյան իշխանական տոհմի հետ։

Աղնջաձորը և նրա շրջակայքը հարուստ են պատմության ու մշակույթի հուշարձաններով։ Այստեղ պահպանվել են միջնադարյան բնակավայրերի ու ամրոցների մնացորդներ, քարավանատներ, հին կամուրջներ, գերեզմանոցներ և IX–XVI դարերի խաչքարեր։ Գյուղից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվում են Կապույտ ամրոցի ավերակները, ինչպես նաև միջնադարյան գերեզմանոց՝ XII–XIV դարերի քանդակազարդ խաչքարերով։

Այսօր Աղնջաձորի տնտեսական կյանքի հիմքը մնում է անասնապահությունը։ Բնակիչները նաև զբաղվում են դաշտավարությամբ, պտղաբուծությամբ և մեղվաբուծությամբ, մշակում են հացահատիկային և կերային մշակաբույսեր։

Աղնջաձորը Վայոց ձորի այն գյուղերից է, որտեղ միջնադարյան առևտրական ուղիների պատմությունն ու Օրբելյանների ժառանգությունը դեռ պահպանվում են հուշարձաններում և մշակութային լանդշաֆտում։