Աղավնաձոր

Աղավնաձորը գյուղ է Հայաստանի Վայոց ձոր մարզում, մտնում է Արենի համայնքի կազմի մեջ։

Գյուղի պատմությունը սկիզբ է առնում Միջնադարից։ Աղավնաձորի հիմնադրումը վերագրվում է XIII դարի սկզբին։ Այդ ժամանակաշրջանում տարածքով անցնում էր կարևոր առևտրական ուղին՝ Դվին–Պարտավ, որի վրա գտնվում էր քարավանատուն։

Աղավնաձորը և նրա շրջակայքը հարուստ են պատմության ու մշակույթի հուշարձաններով։ 2003 թվականի տվյալներով՝ գյուղի տարածքում գրանցվել է 9 հուշարձանախումբ՝ ընդգրկելով 24 հուշարձան։

Ամենանշանակալից պատմական վայրերից է Վանքի ձորը, որտեղ գտնվում է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին՝ կառուցված XIII–XIV դարերում։ Նրա կողքին պահպանվել է միջնադարյան գերեզմանոց՝ բազմաթիվ խաչքարերով։ Դրանցից մի քանիսը քանդակվել են ավելի հին վիշապաքարերից, որոնք վերաբերում են մ.թ.ա. II հազարամյակին։ Այստեղ է գտնվում նաև Ասկանդրի խաչքարը՝ ականավոր հայ ճարտարապետ և վարպետ Մոմիկի որդու հուշարձանը։

Այսօր Աղավնաձորի տնտեսական կյանքի հիմքը մնում է գյուղատնտեսությունը։ Այստեղ զարգացած են խաղողագործությունը, պտղաբուծությունը, դաշտավարությունը և անասնապահությունը։ Վայոց ձորի կլիման հատկապես նպաստավոր է խաղողի, այդ թվում՝ հանրահայտ Արենի սորտի աճեցման համար։

Աղավնաձորը գյուղ է, որտեղ հին հուշարձանները, գինեգործական ավանդույթները և Վայոց ձորի բնական լանդշաֆտը միավորվում են մեկ մշակութային տարածքում։